Château d'Yquem 1989

Als favoriete zoete wijn van miljonairs heeft Chateau d'Yquem met de pas vrijgegeven 1989 – weinig verrassend – een briljante prestatie geleverd. Het is een grootschalige, enorm rijke wijn met een weelderig-untuëuze textuur, die zich moeiteloos een halve eeuw of langer zou moeten kunnen ontwikkelen. Hij toont niet de verleidelijke finesse en complexiteit van de 1988 of 1986, maar is wel aanzienlijk zwaarder en rijker dan beide jaargangen. Hij doet denken aan de 1976, met extra vetheid en glycerine. De wijn is extreem alcoholrijk en weelderig, met een enorme neus van rokerige tonen, met honing bedekte kokos en overrijpe ananas en abrikozen. Zoals bij de meeste jonge jaargangen van Yquem is de structuur van de wijn nauwelijks merkbaar. Deze wijnen zijn zó sterk geëxtraheerd en rijk en toch al jong toegankelijk, dat het moeilijk te geloven is dat ze 50 jaar of langer meegaan. De 1989 is de rijkste Yquem die in de jaren tachtig werd gemaakt, en hij heeft een streepje voor qua complexiteit ten opzichte van de krachtpatser 1983. Het blijft afwachten of deze wijn de uitzonderlijke aromatische complexiteit zal ontwikkelen die de veelbelovende Yquems 1988 en 1986 bezitten. Laatst geproefd: 11/97

Zeer elegant en prachtig, boordevol botrytissmaken. Prachtige combinatie van vanille, room en sigarenkisttonen, met voorlopig veel eik, maar ook volop puur, zuiver en elegant fruit. Een piepjonge wijn die nog heel lang zal rijpen. -- Yquem-verticale. Best na 2020. 12.500 kisten gemaakt.

Een opmerkelijk en diepgaand voorbeeld van hoe topwijnen uit Sauternes rijpen, met intense marmeladetonen in de neus. Hoewel er wat hints van passerillage leken te zijn, bevestigde Sandrine Garbay dat er geen gedroogde druiven in de assemblage zijn gegaan. Een subtiele toets van botrytis voegt nog meer toe aan het aromatische palet. Amber van kleur, is het gehemelte beladen met complexe smaken van tropisch fruit en citrusnuances van limoen en sinaasappelschil, ondersteund door verfrissende zuren en een intrigerende minerale ondertoon. Deze heeft nog minstens 20 jaar voor de boeg, wellicht veel meer. Uit een jaar waarin het groeiseizoen zeer warm was, gevolgd door een koele, door regen beïnvloede september en een veel koelere oktober. 80% Sémillon, 20% Sauvignon Blanc. Restsuiker: 127 g/L.

Half fles met een etiket dat zo door kelderrijping is getekend dat het onmogelijk is het alcoholpercentage te zien, of eigenlijk nog veel meer – behalve het oogstjaar. Diep tawny. Butterscotch en crème brûlée. Echt prachtig! Fris, maar met een droge afdronk na een enorme, betoverende zoetheid. Zeer lang, met golven van rijkdom. Zóveel leven en klasse! (JR)

Tot slot terug op “vertrouwd terrein” met de Yquem 1989. Het is een jaargang die ik de afgelopen jaren vaak heb gedronken: kweepeer, abrikozen, honing en saffraan spatten uit het glas met een schitterende precisie. In de mond is hij iets strakker dan in eerdere flessen, met marmelade en kweepeer op de voorgrond en een energieke, evenwichtige, intense afdronk die lang blijft hangen. Het is niet de beste fles die ik heb gehad, maar het scheelt niet veel!

Frisheid, puurheid en nog meer lagen van geroosterde aroma’s van abrikozen, ananas, gele pruimen, noten, karamel en specerijen, overgoten met honing en butterscotch, vormen slechts een deel van wat u hier zult tegenkomen. Het is de nerveuze lift, de spanning en de vibrantie in de mond die alles doet kloppen, met een levendige, aanhoudende afdronk. Hoe goed dit nu ook is, het is nog maar net begonnen. Ik kan me voorstellen dat dit, mits goed bewaard, nog minstens 50 tot 75 jaar prachtig zal drinken. Daarom is d’Yquem d’Yquem.

Amberkleur. Dit is een warm oogstjaar met tonen van gedroogd fruit door passerillage. Zeer geconcentreerd. In de neus prachtige en gevarieerde aroma’s van potpourri, muskroos en vanillestokje; in de mond een bittere tea-tree-toets met hints van kinine en sandelhout en rijke smaken van ontbijtkoek, stroop, gedroogde appels en saffraan. RL

Het bouquet is nog wat terughoudend. Fijne, delicate toetsen. Geroosterde amandelen, koffie, ananas, passievrucht, lindebloesem. Een zoete en frisse aanzet in de mond. Een karaktervolle wijn met een levendige structuur, veel weelderigheid en extract. Intense finale met een eindeloos lange afdronk.

Nieuwe aankomst (19/20): Weids en weelderig bouquet; de botrytis is ingepakt in een zacht jamachtige zoetheid van kweepeer en abrikoos, met ook een vleugje curry en koriander over dit facetrijk neusbeeld. Mondvullend, aromatisch explosief; de zuren komen peperig over en zijn op dit moment nog wat polariserend: vanbuiten smeltend, vanbinnen een kruidige Tokaj-toets, eindigend met een oneindig intense, boterige sultanarozijnnoot. Een rijke, gul uitgesponnen, Rubensachtige Yquem die sterk aan de ’76 doet denken. 1998: Net ingeschonken lijkt het bouquet bijna plompzoet; pas na zo’n 5 minuten komt er een hint botrytis tevoorschijn, maar met elke minuut wordt het spel genuanceerder en gelaagder, terwijl de enorme volheid blijft. In de mond eveneens vet, veel romigheid, niet te exotisch. Deze wijn zal nog veel tijd nodig hebben om zijn ware potentieel te tonen. 99: Middelgeel. Veel vanille in het bouquet met daaronder een basisaromatiek die bijna aan Meursault doet denken, plus geconcentreerd, bijna jamachtig fruit: carambola, nectarines, licht karamel. Rijke, overlopende aanzet; vet, bijna olieachtig. Qua constellatie zou het echt de ’76 kunnen zijn; riche et ronde! 01: Middel, helder goudgeel. Rijk, imposant zoetwijnbouquet; peperig en enorm gelaagd – kumquats, cake-achtig fruit, geroosterde amandelen, vanille en gekonfijte sinaasappels. In de mond imposant en vet; de peperige, langlevende zuren polariseren nog met de enorme zoetheid, die licht mout, opnieuw vanille en gedroogde abrikozen laat zien. In de huidige fase doet hij denken aan de eveneens geniale Yquem 1976 in zijn jeugd. Een zoete wijn in Rubens-vorm met een onsterfelijk bewaarpotentieel. Door zijn rijkdom wellicht liever koel drinken; anders kan hij bijna verpletterend overkomen (19/20). 03: Gedronken bij Moritz Zürcher in het restaurant des Bains in Avenches: vet, boterig en nog steeds vanillesporen. Pure Rubens! (19/20). Tijdens een Wine & Dine bij Sepp Schriber in de herfst van 2005 in het Waldheim in Risch: een dikke, ronde zaak, momenteel bijna met een te groot zoetheidsoverschot om nu al te ontkurken. Genieten. Wachten loont! 07: Uit de kelder van Urs Ratschiller bij een Lou-Lou-Vullykuchen als afsluiter van een grote Toscane-2003-proeverij. Dat was echt een Rubens-Sauternes, rijk en uitbundig. Een onsterfelijke wijn – zeker uit deze magnum! 09: Op de verjaardag van Luigi Zanini in Castello Luigi in Besazio kwam de chef-sommelier aanzetten met een Impériale 1989 Château d’Yquem. Als startkapitaal voor de perziktrilogie kreeg iedereen alvast een goede deci ingeschonken. Ik noteerde een Tokaj-achtige zoetheid, doorspekt met rozijnen, overrijpe abrikozen en vers geslingerde herfsthoning. En toen nam ik een grote slok, wat de kelner niet ontging. Hoewel ik Sauternes best graag op keldertemperatuur drink, werd deze na het inschenken heel snel warmer dan die limiet, en zo dronk ik de rest van het glas telkens rond de 15 graden. Dat merkte de kelner steeds meteen. En zo genoot ik deze Rubensachtige, zeker eerder winterse, bijna dikke nectar in hoogzomer à discretion in een cadans die ik nog nooit had meegemaakt. Ik kan er ook niets aan doen dat Luigi Zanini 70 jaar geleden ’s zomers, bij het begin van de oorlog, is geboren. Tanti auguri Luigi! 09: In een vierserie (1999, 1989, 1959, 1949) op de verjaardag van Walter Platzer aan de Attersee. Heet, rozijnig, Tokaj-achtig, volzoet. In de mond zwaar en rijk, aroma’s van vers geslingerde honing. 10: HOE SMAAKT EEN AANGEBROKEN FLES 1989 CHÂTEAU D'YQUEM NA 134 DAGEN? Een toevallige ontdekking bezorgde me onlangs een werkelijk indrukwekkende koelkastervaring. Mijn vriend Lucien opende met oudjaar een fles 1989 Château d’Yquem. Het gezelschap genoot het eerste glas, maar om de een of andere reden wilde de fles daarna gewoon niet leeg. In juni was ik op bezoek in zijn huis in Ste. Maxime en ontdekte de aangebroken fles in de koelkast. Hij vertelde me het verhaal en ik dacht al na of ik de rest van deze Yquem in een fijne saus kon verwerken om hem een laatste eer te bewijzen. Maar geen van de mogelijke combinaties met de geplande gerechten leek te passen. Toch was mijn nieuwsgierigheid enorm hoe zo’n 134 dagen geopende Sauternes nog zou smaken. Omdat we de wijn afgelopen herfst in het kader van een grote 1989-proeverij hadden geproefd, wist ik precies hoe hij zich presenteert wanneer hij ontkurkt en meteen gedronken wordt. Dus schonken we allemaal een slok in – met relatief weinig verwachtingen. Maar de verrassing was enorm! De primaire aroma’s van een net geopende wijn ontbraken weliswaar, maar dat werd gecompenseerd door veel rozijntonen, lichte mout, donkere abrikozenconfituur, een vleugje curry en zoete, zware Malmsey Madeira. Het kon toch haast niet waar zijn wat we daar – vier en een halve maand na het ontkurken – mochten meemaken. Ongelooflijk wreven we in onze ogen, keken elkaar verbaasd aan, mompelden wat verbaasde woorden en schonken ons ieder een flinke portie van deze geniale “lucht-pensionado” in. Om er helemaal zeker van te zijn dat we ons niet vergisten… 11: Weer op dezelfde plek (Ste. Maxime – bij Lucien), maar dan een vers geopende fles bij panna cotta of crème brûlée. Beide prachtig huisgemaakt. Een zoete, bijna zwaar aandoende nectar. Het weelderige zoetwijngevoel lag waarschijnlijk ook deels aan de zomerse temperatuur. (19/20). 22: Magnum. Vrij donker oranje-goud. Het intense bouquet levert een intense strijd tussen lichte gedroogde abrikozen en gekonfijte sinaasappelschillen, minimaal boterig, met ook vers gesmolten karamel. In tweede instantie honing en kweepeergelei, evenals lichte rozijnen, aangevuld met sporen van basthout. In de mond gelei-achtig tot bijna likeurachtig, met een intense zoetheid die grote reserves heeft voor nog decennia. Op de tong blijft een edele bitterheid achter. In de finale zijn er reflecties van een grote Beerenauslese, respectievelijk van een zeer grote Sauternes. In deze geweldige magnum lijkt deze Yquem bijna onsterfelijk! (19/20).

Een verfijnd, opulent en complex bouquet met tonen van abrikoos, honing, amandel en marsepein. In de mond dicht, romig en vol, met geconcentreerde, veelzijdige aroma’s, een romige structuur, uitgesproken zoetheid, fijne zuren en een zeer lange, volle afdronk. 19/20 drinken – 2050

Saffraan, tabaksblad, koude as, zwarte thee. Op dit punt neemt de indruk van zoetheid af en wordt het prachtige samenspel van kruidigheid en bitterheid sterker. De kleur verdiept naar roestoranje: denk aan bitter sinaasappelschil, kumquat, saffraan, oesterschelp, met nog steeds vers perziksap. De intensiteit is perfect gedoseerd: crème caramel, mango, muntblad. Zó goed.

Met een middelgoud-amberkleur toont de d’Yquem 1989 uitbundige tonen van crème brûlée, gekonfijte sinaasappelschil, jasmijnthee en saffraan, gevolgd door hints van hazelnoten en boomschors. In de mond biedt hij een levendige ruggengraat en lagen van gebrande suiker en aardse smaken, met een afdronk met een aangenaam vleugje bitterheid. De restsuiker bedraagt 126,5 g/l.

Het bouquet van Yquem 1989 toont meteen grootsheid. Hij wil iedereen met zich meeslepen en is nog niet echt in staat zijn eigen grandeur te beheersen. Ik proef moutige nuances die vanzelfsprekend aan Islay doen denken, gevolgd door geuren van gentiaan, krenten, nougat, appelcompote en enkele wortelachtige toetsen die de frisheid onderstrepen. In de mond is de wijn verfijnd, geconcentreerd en romig, perfect gedragen door zijn zuren en door een bijzonder mooie bittertoon die de afdronk lengte en karakter geeft. Een schitterende wijn die nog aan het begin van zijn carrière staat.

Ik had hem gekocht voor het plezier dat zijn uitbundigheid me gaf. Om dat gevoel te beschrijven, gebruiken de Elzassers bij hun selectie van edelrotbessen het woord “barok”. Vandaag is deze wijn veranderd. De ouderen zouden zeggen dat hij zijn suikers heeft “opgegeten”. Hij is minder demonstratief geworden en daardoor gastronomischer (met gastronomisch bedoel ik een wijn die ruimte laat voor de gerechten). Ik heb ook de manier waarop ik hem serveer veranderd: niet langer als aperitief, maar aan tafel bij in de pan gebakken foie gras of iets dergelijks. En dat is geweldig: licht verteerbaar en zonder risico voor de rode of witte wijnen die daarna komen. Zal hij nog verder veranderen? Waarschijnlijk wel. Over 25 tot 30 jaar komt de dag dat hij een toets van pompoenjam met sinaasappelschil zal verspreiden — het ultieme stadium van aromatische evolutie van gebotrytiseerde Sémillon in Sauternes wanneer de wijnen tussen de 50 en 100 jaar oud zijn.